Waarom de Amerikaanse rente beleggers wakker moet schudden

Wat hogere kapitaalmarktrentes betekenen voor obligaties, aandelen, vastgoed en de portefeuille van particuliere beleggers

De rente op langlopende Amerikaanse staatsobligaties is opgelopen tot niveaus die jarenlang uitzonderlijk leken. Dat raakt niet alleen obligatiebeleggers. Ook aandelen, ETF’s, vastgoed, valuta en de financiering van bedrijven en overheden voelen de gevolgen. Wat vertelt die hogere rente ons – en waar kunnen particuliere beleggers op letten?

De obligatiemarkt geeft een belangrijk signaal

Na de zomer zijn de financiële markten opnieuw volop in beweging. Veel aandacht gaat daarbij uit naar aandelenkoersen, inflatiecijfers en uitspraken van centrale banken. Toch komt een van de belangrijkste signalen momenteel uit een markt die bij particuliere beleggers vaak minder aandacht krijgt: de Amerikaanse obligatiemarkt.

Bij een recente uitgifte van een dertigjarige Amerikaanse staatslening liep het vereiste rendement op tot ongeveer 5,22%. Renteniveaus veranderen dagelijks, maar het onderliggende signaal is belangrijker dan één momentopname: beleggers willen een relatief hoge vergoeding om de Verenigde Staten voor zeer lange tijd geld te lenen.

Dat is opmerkelijk omdat Amerikaanse staatsobligaties traditioneel worden gezien als een belangrijk fundament van het wereldwijde financiële systeem. De rente op deze leningen werkt als een soort referentieprijs voor talloze andere beleggingen en financieringen. Wanneer die rente langere tijd hoog blijft, reikt het effect daarom veel verder dan alleen de markt voor Amerikaanse staatsobligaties.

Waarom moet Amerika meer rente betalen?

Vergelijk het met iemand die bij een bank een hypotheek aanvraagt. Wie financieel gezond is en weinig schuld heeft, kan doorgaans tegen gunstigere voorwaarden lenen. Wie al veel schulden heeft of een minder voorspelbare financiële toekomst, betaalt meestal meer. Op de obligatiemarkt werkt het in de kern vergelijkbaar: hoe groter de onzekerheid, hoe hoger de vergoeding die geldverstrekkers verlangen.

De Verenigde Staten hebben al jarenlang aanzienlijke begrotingstekorten. De overheid geeft structureel meer uit dan er via belastingen binnenkomt en financiert het verschil door nieuwe staatsleningen uit te geven. Tegelijkertijd moeten bestaande schulden die aflopen opnieuw worden gefinancierd. Daardoor blijft het aanbod van nieuwe obligaties groot.

Daar komt het inflatierisico bij. Een belegger die zijn geld dertig jaar uitleent, wil weten wat de toekomstige rente- en aflossingsbetalingen tegen die tijd nog waard zijn. Als de inflatie hoger blijkt dan verwacht, daalt de koopkracht van die vaste betalingen. Beleggers eisen daarom een hogere rente als compensatie voor onzekerheid over inflatie, overheidsfinanciën en toekomstige vraag naar Amerikaanse staatsleningen.

De obligatiemarkt zegt daarmee niet automatisch dat de Verenigde Staten hun verplichtingen niet zullen nakomen. Wel laat zij zien dat lang geld niet meer vanzelfsprekend goedkoop beschikbaar is. Dat verschil is essentieel.

De lange rente is iets anders dan de beleidsrente

In het nieuws wordt vaak gesproken over ‘de Amerikaanse rente’, alsof er maar één rente bestaat. In werkelijkheid zijn er veel verschillende rentetarieven. De Federal Reserve bepaalt de korte beleidsrente. De rente op tien- of dertigjarige staatsobligaties ontstaat vooral op de kapitaalmarkt, door vraag en aanbod en door verwachtingen over inflatie, economische groei en overheidsbeleid.

Daarom kan de lange rente stijgen terwijl beleggers juist verwachten dat de Federal Reserve de beleidsrente op termijn verlaagt. De markt kan dan bijvoorbeeld denken dat inflatie hardnekkig blijft, dat begrotingstekorten groot blijven of dat er zoveel nieuwe schuld moet worden geplaatst dat kopers een hogere vergoeding verlangen.

Voor wie zelf belegt, is dat onderscheid belangrijk. Een renteverlaging door de centrale bank betekent niet automatisch dat alle obligatierentes dalen of dat aandelen onmiddellijk stijgen. Financiële markten kijken vooruit en verwerken verwachtingen vaak al voordat een officieel rentebesluit wordt genomen.

Wat gebeurt er met bestaande obligaties?

Rente en obligatiekoersen bewegen in beginsel tegengesteld. Stel dat een bestaande obligatie jaarlijks 3% rente uitkeert, terwijl een nieuwe obligatie met een vergelijkbare looptijd en kredietwaardigheid ruim 5% biedt. De oude obligatie is dan minder aantrekkelijk. Om toch een koper te vinden, moet de koers ervan doorgaans dalen. Door die lagere aankoopprijs stijgt het effectieve rendement voor de nieuwe koper.

Hoe langer de resterende looptijd van een obligatie, hoe gevoeliger de koers meestal is voor een verandering van de marktrente. Dit renterisico wordt vaak aangeduid met de term duration. Een beperkte rentebeweging kan bij een langlopende obligatie daardoor een relatief grote koersbeweging veroorzaken.

Dat betekent niet dat obligaties per definitie onaantrekkelijk zijn wanneer de rente stijgt. Nieuwe obligaties bieden dan juist een hoger lopend rendement. Het laat wel zien waarom het etiket ‘vastrentend’ niet hetzelfde betekent als ‘zonder koersrisico’. Ook obligatiefondsen en obligatie-ETF’s kunnen in waarde dalen. De looptijd, kredietkwaliteit, valuta en kosten blijven relevant.

Waarom hogere rente ook aandelen raakt

Aandelen en obligaties worden vaak als afzonderlijke werelden besproken, maar ze concurreren om hetzelfde kapitaal. Wanneer relatief veilige staatsobligaties een hoger rendement bieden, wordt de lat voor andere beleggingen hoger. Beleggers kunnen dan minder bereid zijn een hoge waardering te betalen voor aandelen waarvan een groot deel van de verwachte winst ver in de toekomst ligt.

Dat effect is vooral zichtbaar bij groeibedrijven. Hun waardering is vaak sterk gebaseerd op toekomstige kasstromen. Bij een hogere disconteringsvoet is de huidige waarde van die toekomstige kasstromen lager. Tegelijkertijd kunnen bedrijven te maken krijgen met duurdere leningen, hogere herfinancieringskosten en voorzichtiger consumenten.

Niet ieder bedrijf reageert hetzelfde. Ondernemingen met sterke kasstromen, beperkte schulden en ruimte om prijzen aan te passen staan er anders voor dan bedrijven die afhankelijk zijn van goedkope financiering. Een stijgende Amerikaanse rente zegt dus niet simpelweg dat ‘aandelen omlaag moeten’, maar maakt de verschillen tussen sectoren, bedrijfsmodellen en balansen belangrijker.

Vastgoed, banken en de reële economie

Ook buiten de beurs werkt de hogere kapitaalmarktrente door. Hypotheken, bedrijfsleningen en projectfinanciering worden duurder. Vastgoedbeleggers kunnen daardoor met hogere financieringslasten te maken krijgen, terwijl potentiële kopers minder kunnen lenen. Dat kan druk zetten op transacties en waarderingen.

Voor banken kan een hogere rente in sommige omstandigheden gunstig zijn voor de rentemarge, maar snel stijgende rentes brengen ook risico’s mee. De waarde van obligatieportefeuilles kan dalen en klanten of bedrijven kunnen meer moeite krijgen hun financieringslasten te dragen. Het uiteindelijke effect hangt daarom af van de balans, de looptijden en de kwaliteit van de kredietportefeuille.

Voor de Amerikaanse overheid zelf betekent een hogere rente dat een groter deel van de begroting naar rentebetalingen kan gaan. Geld dat aan rente wordt uitgegeven, kan niet tegelijkertijd worden besteed aan infrastructuur, zorg, defensie of belastingverlaging. Zo kan een beweging op de obligatiemarkt uiteindelijk de economische en politieke ruimte beïnvloeden.

De dollar maakt het voor Europese beleggers extra relevant

Wie vanuit Europa belegt in Amerikaanse aandelen, obligaties of ETF’s, heeft niet alleen te maken met koers- en renterisico. Ook de wisselkoers tussen de euro en de Amerikaanse dollar beïnvloedt het uiteindelijke rendement in euro’s.

Een Amerikaanse belegging kan in dollars stijgen, maar in euro’s minder opleveren wanneer de dollar verzwakt. Omgekeerd kan een sterkere dollar het rendement in euro’s ondersteunen. Sommige ETF’s dekken het valutarisico gedeeltelijk of volledig af; andere doen dat niet. Beide keuzes hebben kenmerken en kosten die een belegger moet begrijpen.

Voor Nederlanders en andere internationale beleggers die wonen en beleggen in Spanje is dit een extra aandachtspunt. Inkomen, uitgaven, fiscale woonplaats en beleggingsrekening kunnen in verschillende landen of valuta liggen. Dat maakt een helder totaaloverzicht van de portefeuille belangrijker dan het beoordelen van één positie op zichzelf.

Wat betekent dit voor een beleggingsportefeuille?

De belangrijkste les is niet dat iedere belegger nu dezelfde transactie zou moeten doen. De rentebeweging is vooral een aanleiding om opnieuw te begrijpen welke risico’s al in een portefeuille aanwezig zijn.

Een portefeuille met langlopende obligaties reageert anders dan een portefeuille met kortlopende obligaties. Aandelen van winstgevende, weinig gefinancierde ondernemingen hebben een ander profiel dan sterk gewaardeerde groeiaandelen. Een breed gespreide ETF biedt spreiding over meerdere ondernemingen, maar kan nog steeds sterk afhankelijk zijn van één land, sector, valuta of type bedrijf.

Ook cash heeft weer een zichtbare rentevergoeding gekregen, maar daar staan inflatierisico en herbeleggingsrisico tegenover. Wie voortdurend op het perfecte instapmoment wacht, kan bovendien kansen missen. De relevante vraag is daarom niet alleen waar de hoogste rente of het hoogste verwachte rendement te vinden is, maar ook welke rol een belegging vervult binnen het geheel.

Particuliere beleggers kunnen onder meer kijken naar spreiding over regio’s en categorieën, de gemiddelde looptijd van obligaties, kredietwaardigheid, valutablootstelling, kosten en de mate waarin zij tussentijdse koersdalingen kunnen verdragen. Dat is geen voorspelling van de markt, maar een manier om bewuster naar risico te kijken.

Niet voorspellen, maar scenario’s begrijpen

De financiële markten houden van stellige voorspellingen: de rente gaat omlaag, inflatie is verslagen of een recessie is onvermijdelijk. In werkelijkheid zijn meerdere scenario’s mogelijk.

Als inflatie afneemt en de economie vertraagt, kunnen rentes dalen en kunnen bestaande obligaties in koers stijgen. Als inflatie hardnekkig blijft of de overheid veel nieuwe schuld moet uitgeven, kan de lange rente juist langer hoog blijven. En als economische groei sterk blijft, kunnen sommige bedrijven goede resultaten boeken terwijl hoge rentes de waarderingen blijven begrenzen.

Goed beleggen begint daarom niet bij zekerheid over één voorspelling. Het begint bij inzicht in wat verschillende scenario’s met een portefeuille kunnen doen. Wie begrijpt waarom een belegging in waarde beweegt, is doorgaans beter voorbereid op onrust dan iemand die uitsluitend naar de koers van vandaag kijkt.

Beleggen in Spanje met persoonlijke begeleiding

Bij Hugo Investing begeleiden we particuliere beleggers die hun eigen beslissingen willen nemen, maar daarbij niet alles alleen willen uitzoeken. Als gereguleerde broker in Spanje combineren we een professionele beleggingsrekening en online handelsplatformen met persoonlijk contact, educatie en ervaren begeleiding.

Via de platformen van Saxo Bank kunnen cliënten onder meer beleggen in aandelen, obligaties en ETF’s. Daarbij blijft de belegger zelf verantwoordelijk voor iedere aankoop- en verkoopbeslissing. Ons team helpt cliënten de werking van markten, producten, risico’s, spreiding en kosten beter te begrijpen. Geen anoniem callcenter, maar rechtstreeks contact met mensen die al jarenlang met particuliere beleggers werken.

Woont u in Spanje en wilt u meer grip krijgen op uw beleggingen of beter begrijpen wat de Amerikaanse rente voor uw portefeuille kan betekenen? U bent welkom voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek op ons kantoor in Marbella of telefonisch.